Bu başvuruyu daha önce değerlendirmişsiniz.
Başlık
KODA Doğa Temelli Eğitim Programı
Çalışma dönemi başlangıç
- Ocak 2017
Çalışma dönemi bitiş
- Devam ediyor (2026-2027 eğitim öğretim dönemi için program geliştirme çalışmaları tamamlanmış, temel eğitimin dijitalleşmesi tamamlanıp eylül ayı itibariyle yayınlanması planlanmaktadır)
Çalışma aşaması
- Devam ediyor
Çalışma iklim eğitimi alanında hangi konu başlıklarıyla ilişkilidir?
- İklim değişikliğine uyum ve dayanıklılık, Öğretmen gelişimi, Okul temelli iklim okuryazarlığı çalışmaları
Çalışmanın hedef kitlesi kimlerden oluşmaktadır?
- Öğretmenler, Eğitimciler
Çalışma hangi düzeyde yürütüldü?
- Ulusal düzey
Çalışmanın uygulandığı yer(ler)
- Türkiye genelinde köy okulları, doğal alanlar, okul bahçeleri
Çalışma ortakları ya da paydaşları
- Başka Bir Okul Mümkün Derneği (BBOM), İlçe MEM'ler, Katılımcı öğretmenler ve okullar Yerel yönetimler (orman şeflikleri, muhtarlıklar vb.) Sivil toplum kuruluşları (TEMA, WWF-Türkiye vb.) Yerel topluluklar (Veliler, çiftçiler, zanaatkârlar, yaşlılar)
Çalışmanızı özetleyiniz:
- Bu çalışma, köy okullarında gözlemlenen "doğa yoksunluğu" olgusuna ve bunun çocukların bilişsel, duygusal ve sosyal gelişiminde yarattığı boşluğa yanıt aramak amacıyla 2016 yılında başlatılmıştır. Program, köy okullarında görev yapan sınıf öğretmenlerinin doğa temelli pedagoji anlayışını kendi bağlamlarına duyarlı biçimde sınıflarına taşımalarını desteklemeyi hedeflemektedir. Temel eğitimle kazanılan farkındalığın ötesine geçerek, öğretmenlerin doğayı öğrenme sürecinin ayrılmaz bir parçası haline getirebilmeleri için gereken pedagojik bakış açısını, pratik becerileri ve yansıtıcı alışkanlıkları derinleştirmeyi amaçlamaktadır. Çalışma; yüz yüze ve online atölyeler, dijital eğitim modülleri, uygulamalı kamplar ve öğretmen toplulukları aracılığıyla yürütülmektedir. İklim eğitimiyle ilişkisi, ekolojik okuryazarlığı ve sistem düşüncesini teşvik eden, ekofobiye yol açmadan iklim değişikliğini anlatan yer temelli etkinlikler üzerinden kurulmaktadır. Programın temel amacı, öğretmenleri bilgi aktarıcı olmaktan çıkarıp öğrenme süreçlerini birlikte keşfeden, gözlemleyen ve kolaylaştıran bir role taşımak; çocukların ise kendi köylerinden başlayarak yaparak, yaşayarak ve doğayla bağ kurarak öğrenmelerini sağlamaktır.
Çalışmanın faaliyetleri ve kullanılan yöntemler
- Çalışmada; atölye çalışmaları, öğretmen eğitimleri, saha çalışmaları, doğa kampları ve dijital eğitim modülleriyle yürütülmüştür. Pedagojik yöntem olarak deneyimsel, doğa temelli, oyun temelli, proje temelli ve akran öğrenmesine dayalı yaklaşımlar benimsenmiştir. Joseph Bharat Cornell'in "Akışta Öğrenme" modeli (heves uyandırma, odaklanma, doğrudan deneyim, ilham paylaşma) rehber alınmıştır. Açık alanda çember kültürü, serbest oyun, keşif gezileri ve yapılandırılmış gözlem etkinlikleri uygulanmıştır. Materyal olarak; doğa günlüğü, gözlem formları, etkinlik planları, risk analizi şablonları, veli bilgilendirme metinleri ve 12 modüllük bir uygulama rehberi geliştirilmiştir. Ayrıca doğal malzemelerle (taş, toprak, yaprak, dal, kozalak vb.) yapılan etkinlikler ve doğa oyunları (Yarasa ve Güve, Yaban Hayvanları Karnavalı, Meşe Palamudu ve Sincap, Saklı Nesneler Yolu vb.) ile öğrenme süreçleri zenginleştirilmiştir.
Çalışmanın iklim adaleti ve eşitsizliklerle ilişkisi
- Program, Türkiye genelindeki köy okullarına odaklanarak iklim krizinin eşitsiz etkilerine karşı duyarlı bir yaklaşım benimsemektedir. Kentsel okullara kıyasla kaynaklara erişimi sınırlı olan bu bölgelerdeki çocukların, doğa temelli eğitim yoluyla ekolojik okuryazarlık kazanmaları hedeflenmektedir. Çalışma, öğrencilerin kendi yaşam deneyimleriyle iklim krizi arasında bağ kurmasını desteklerken, ekofobiye yol açmadan iklim değişikliğini anlatmayı amaçlamaktadır. Yerel bilgi kaynaklarının (çiftçiler, yaşlılar, muhtar) öğrenme sürecine dahil edilmesiyle, toplumsal eşitsizliklerin giderilmesine ve kırsal kesimdeki çocukların seslerinin duyulmasına katkı sunulmaktadır.
Çalışmanın çıktıları ve etkileri
- Çalışma başlangıcından bu yana 1000'den fazla öğretmen ve 10.000'den fazla öğrenciye doğrudan ulaşılmıştır. 12 modüllük uygulama rehberi, dijital eğitim içerikleri, gözlem formları ve etkinlik planları geliştirilmiştir. Katılımcı geri bildirimleri, öğretmenlerin doğa temelli pedagojiye yönelik özgüvenlerinin arttığını ve öğrencilerin doğayla bağ kurma, gözlem yapma ve problem çözme becerilerinin geliştiğini göstermektedir. Programın yaygınlaştırılması ve diğer kurumlara uyarlanması için çalışmalar devam etmektedir.
Eklemek istediğiniz başka bilgi var mı?
- KODA bünyesinde yürütülen doğada öğrenme çalışmaları yıllar içerisinde öğretmenlerden gelen geri bildirimler ve yapılan ihtiyaç analizleri ile dönüşmüştür. İlk Çalışmalar milli eğitimle iş birliği içerisinde temel eğitim olarak öğretmenlere mesleki gelişim kapsamında 3 saatlik atölyeler şeklinde verilirken, koda bünyesinde oluşan il ve ilçelerdeki topluluklara yine il ve ilçe milli eğitim müdürlükleri aracılıyla tam günlük atölyeler şeklinde farklı zamanlarda ve topluluklara doğada öğrenme atölyeleri olarak devam etmiştir. 2024 yılında geliştirilen ve uygulanan doğada öğrenme yaz kampı ile Bursa-Orhaneli merkez ve köylerinde öğrenciler ile deneyimlenmiş, gözlemler ve değerlendirmeler sonucu çalışma doğada öğrenme rehberi olarak yayınlanmıştır. Bu çalışmada 12 modülden oluşan ve öğretmenin rahatlıkla uygulayabileceği 3’er saatlik bir eğitim içeriği, kazanımlarla ilişkilendirilmiş etkinliklerden oluşmaktadır. Eğitim fakültesine yönelik kodanın yürüttüğü köye ilk adım programında eğitim fakültesi öğrencilerine doğada öğrenme atölyeleri düzenlenmiştir. 2025 yılında KODA bünyesindeki öğretmen sayısının her geçen gün artması göz önünde bulundurularak daha fazla öğretmene ulaşabilmek için temel eğitim kapsamında verilen doğada öğrenme içeriklerin dijitale aktarılması tamamlanmıştır. İl ve ilçelerde öğretmen topluluklarına verilen doğada öğrenme eğitimlerinin öğretmenlerin gelişim ve dönüşümlerin katkısı ve öğrencilerindeki değişimi ölçmeye yönelik bir çalışma yürütülmesi gerektiği fark edilerek bu yıl doğa temelli eğitim programı geliştirilmiştir. Bu yıl il ve ilçelerdeki öğretmen toplukları üyesi öğretmenler ile geliştirilen program uygulanacaktır. Bu program, KODA’nın sürdürdüğü doğa temelli eğitim çalışmalarının 2026-2027 dönemindeki en kapsamlı aşamasıdır. Toplam 30 saatlik 6 modülden oluşan program, temel eğitimi almış köy okulu öğretmenlerini, doğayı öğrenme sürecinin ayrılmaz bir parçası haline getirecek pedagojik bakış açısı, pratik beceri ve yansıtıcı alışkanlıklarla donatmayı hedeflemektedir.